Uwagi ogólne
W ocenie Izby obecnie przedstawiony projekt ustawy, regulujący powołanie i funkcjonowanie zakładów emerytalnych, nie różni się w znaczący sposób od projektu z 28 listopada 2007 roku, co do którego IGTE zgłosiło już swoje uwagi. Podtrzymujemy zatem uwagi dotychczas zgłoszone, a nie uwzględnione w niniejszym projekcie. Jednocześnie wyrażamy przekonanie, że problematyka założeń ekonomicznych funkcjonowania zakładów emerytalnych powinna być przedmiotem dalszych wnikliwych analiz.
• W projekcie ustawy brakuje postanowienia stwierdzającego, że fundusz
emerytur kapitałowych nie jest podmiotem zależnym od zakładu emerytalnego.
•
Ponadto obecny projekt w odróżnieniu od poprzedniego nie wprowadza możliwości
tworzenia zakładów emerytalnych przez powszechne towarzystwa emerytalne.
Możliwość taką uznajemy za kluczową ze względu na duże doświadczenie tych
podmiotów w inwestowaniu środków członków funduszy emerytalnych oraz wysokie
kapitały własne.
• Izba uważa, że Zakład emerytalny może być rozwiązaniem o
podobnej efektywności kosztowej do rozwiązań oferowanych przez istniejące już
podmioty, pod warunkiem umożliwienia outsourcingu usług zarządzania aktywami i
wsparcia (back office).
• Jednocześnie stwierdzamy, że ustawa przewiduje brak
zachęt finansowych dla ZE do brania ryzyka inwestycyjnego innego niż ryzyko
stopy procentowej. Ponadto katalog dopuszczalnych lokat, podobnie jak w
przypadku OFE, nie umożliwia elastycznego zarządzania portfelem.
Uwagi szczegółowe:
Art. 9
Uważamy, że wysokość proponowanego kapitału zakładowego jest zbyt
duża. Nie powtarzając argumentów, które były już zgłaszane w uwagach do
poprzedniego projektu zwracamy uwagę, że wysokość jest nieproporcjonalnie wysoka
do ryzyka i skali prowadzonej działalności. Proponujemy zatem, by w art. 9
wysokość kapitału zakładowego - usunąć pkt 1 do 3, dodać pkt 1 o treści "5 mln
euro" . Wymogi kapitałowe powinny być na poziomie porównywalnym bądź tożsamym z
PTE.
Art. 13 ust. 7 zd. 2
Pojawia się wątpliwość o jaką „czynność prawną” tu
chodzi, czy o czynność objęcia akcji, czy wykonywania praw z akcji. Niezależnie
od powyższej uwagi, w naszej ocenie w opisanej sytuacji nie można mówić o
nieważności – oznaczałoby to bowiem, że czynność taka nie wywoła i nie może
wywołać skutków prawnych, a o nieskuteczności takiej czynności do czasu
zawiadomienia.
Art. 17 pkt 1) lit a)
Proponujemy wykreślić pkt 1) literę a). W naszej ocenie
nie jest uzasadnione merytorycznie wykluczenie możliwości „unii personalnej”
osób zasiadających w organach zakładu emerytalnego i PTE będącego podmiotem
powiązanym z zakładem emerytalnym. Podmioty te nie są do siebie konkurencyjne i
nie ma tu sprzeczności interesów. Dopuszczenie takiej regulacji byłoby zasadne w
aspekcie ekonomicznym (wynagrodzenia dla członków organów). Należy tu podnieść,
iż ustawodawca dopuścił przecież takie rozwiązanie w ustawie o działalności
ubezpieczeniowej w przypadku zakładów ubezpieczeń.
W Art. 19 do Art. 21
- dotyczącym doradcy inwestycyjnego, aktuariusza i osób
mających wpływ na gospodarkę finansową - po słowach „nie może pozostawać w
stosunku pracy (…)” dodać punkt: "z wyjątkiem powszechnych towarzystw
emerytalnych". Skoro okresowe emerytury kapitałowe (wypłaty programowane) będą
realizowane przez PTE, nie powinno być przeszkód, aby Zakładami Emerytalnymi
zarządzały te same osoby. To samo dotyczy ekspertów i specjalistów: aktuariusza,
doradcy inwestycyjnego i osób mających wpływ na gospodarkę finansową (Art. 19 do
Art. 21 włącznie). Korzyścią dla emerytów będą niższe koszty operacyjne ZE.
Ponadto w artykule 21 brakuje sprecyzowania o jakich pracowników chodzi. Naszym
zdaniem spowoduje to zbytnią dowolność interpretacyjną np. po stronie organu
nadzoru, bowiem może zostać uznane iż radca prawny wydający opinię w kwestiach
podatkowych lub księgowych jest pracownikiem mającym istotny wpływ na gospodarkę
finansową zakładu. Zakaz łączenia stanowiska takiego pracownika np. z funkcją w
podmiocie z grupy kapitałowej, naszym zdaniem jest zbyt daleko idącym
ograniczeniem. Tym bardziej, że wymogi stawiane przy utworzeniu zakładu
emerytalnego spowodują, iż zakłady takie zapewne powstaną w dużych grupach
kapitałowych zajmujących się świadczeniem usług ubezpieczeniowych w szerokim
tego słowa znaczeniu.
Art. 23
Przepis powinien precyzować w pkt 2) o jakie umowy chodzi (rozumiemy
że o umowę z AT) ale mogą być pod to podciągnięte także wszelkie inne umowy
związane ze świadczeniem usług, których przechowywanie przez 50 lat nie służy
żadnemu celowi.
Art. 30 ust. 1
Należy tu wykreślić „depozytariusza lub umowy z
depozytariuszem”, gdyż jest to powtórzenie przepisu zawartego w art. 80 ust. 1
Art. 50
W projekcie ustawy o zasadach wypłat emerytur kapitałowych nie ma
sprecyzowanego sposobu sporządzenia oferty ani zakresu informacji, jakie w
ofercie powinny się znaleźć. Jest to więc nieprawidłowe odniesienie.
Art. 59 ust. 2
Powielono błędny zapis ustawy o OFE dyskryminujący inwestycje
zagraniczne.
Art. 65.
Artykuł ten stanowi, że ZE przesyła każdemu emerytowi albo osobie
uposażonej pisemną informację o wystąpieniu okoliczności, o których mowa w art.
64 ust.1. Z ustawy nie wynika, aby emeryt miał obowiązek informowania zakładu
emerytalnego o zmianach danych osobowych, a w szczególności danych adresowych –
zakład emerytalny może więc nie dysponować aktualnym adresem emeryta, wysyłka
informacji może w znacznej części nie trafić do adresatów, a podwyższa jedynie
koszty funkcjonowania ZE. Może lepszym rozwiązaniem byłoby przeniesienie takiego
obowiązku na ZUS (będzie posiadał informacje z zakładu emerytalnego, art. 64
ust. 7. i pozostaje w stałym kontakcie z emerytem z racji comiesięcznej wypłaty
emerytur). Problem braku aktualnych danych dotyczy również komentarza do art.
11ust. 1.
Art. 67 ust. 4 i ust. 5
W naszej ocenie ze względu na potrzebę szybkiego
podjęcia odpowiednich działań przez zakład w zapisach ust. 4 dotyczących
zatwierdzenia planu przywrócenia stosunków finansowych powinien zostać określony
termin podjęcia takiej decyzji przez organa nadzoru. W ust. 5 nie został
określony sposób postępowania w przypadku gdy organ nadzoru odmówi zatwierdzenia
planu przywrócenia stosunków finansowych. Pozostawia to niepewność co, do
działań jakie mają być podjęte w tej sytuacji.
Art. 68 ust.2
Brak możliwości realizacji zapisu z uwagi na możliwość
lokowania aktywów np.: w akcje, które nie mają określonego terminu zapadalności.
Art. 69 a)
W katalogu dopuszczalnych lokat nie zostały uwzględnione depozyty
bankowe i bankowe papiery wartościowe, w walutach państw będących członkami OECD
oraz innych państw, z którymi Polska zawarła umowy o popieraniu i wzajemnej
ochronie inwestycji, nabywane w celu rozliczenia bieżących zobowiązań zakładu.
Przy jednoczesnym dopuszczeniu lokowania środków za granicą może to skutkować
utratą możliwych do osiągnięcia korzyści z depononowania walut znajdujących się
przejściowo na rachunku zakładu w związku z rozliczeniem transakcji
zagranicznych.
b)
W katalogu dopuszczalnych lokat nie zostały uwzględnione
zdematerializowane, lecz nienotowane na rynku regulowanym prawa poboru, prawa do
akcji oraz obligacje zamienne na akcje tych spółek. Brak tych instrumentów w
katalogu dopuszczalnych lokat wykluczałby zakłady emerytalne z udziału w wielu
ofertach, w których przejściowo na rachunku znajdują się przydzielone lecz
jeszcze nie notowane papiery wartościowe.
Art. 70 ust.1
Przy maksymalnym limicie zaangażowania w akcje 20% i 5% limicie
dla jednego emitenta, możliwy jest bardzo wysoki poziom koncentracji portfela na
kilku spółkach, co przy poziomie płynności polskiej giełdy może być
niebezpieczne dla beneficjentów zakładów. Równocześnie limit dla inwestycji w
akcje spółek poza granicami Polski, gdzie płynność spółek jest nieporównywalnie
większa niż na rynku polskim i dla których ustawodawca najprawdopodobniej
wprowadzi obowiązek posiadania ratingu inwestycyjnego, którego polskie spółki w
zdecydowanej większości nie posiadają wynosi tylko 5%. Limit koncentracji w
jedną spółkę powinien być niższy a równocześnie limit dla inwestycji
zagranicznych podwyższony.
Art. 70 ust. 1 pkt 2
Zbyt mały limit na depozyty/lokaty z uwagi na
konieczność zabezpieczenia realnej wartości kapitałów.
Art. 70 ust. 1 pkt 3
Wskazane jest zwiększenie limitu do 10 % aktywów z uwagi
na konieczność dywersyfikacji portfela.
Art. 70 ust. 4
Należy rozróżnić akcje i instrumenty dłużne, analogicznie jak
w propozycji zmian do ustawy o OFE. Proponowany zapis jest błędny. Art. 78 ust.
3 Nie jest możliwe, aby depozytariusz realizował zadania w nim określone, skoro
pełni funkcje rozliczeniowe.
Art. 113 ust. 4
W naszej ocenie nie ma żadnego merytorycznego uzasadnienia
dla wyłączenia stosowania art. 16 dotyczącego wymogów dla członków zarządu w
stosunku do państwowego zakładu emerytalnego. Byłaby to nieuprawniona
dyskryminacja w stosunku do uregulowań obowiązujących zakłady niepaństwowe, a
także zaprzeczenie przyjętych zasad, co do kwalifikacji osób kierujących
działalnością zakładu emerytalnego.