W dyskusji nad efektywnością Otwartych Funduszy Emerytalnych i ich wpływem na wysokość przyszłych emerytur, pojawia się energicznie promowany postulat radykalnego i jak najszybszego zmniejszenia opłaty od składki. Krok ten, zdaniem części mediów, które wspierają propozycję, ma zwiększyć kapitał emerytalny, a przez to wyraźnie podnieść wypłacane z funduszy emerytury.
Skuteczność takiej metody powiększania emerytur można zweryfikować. W analizie, która w tym celu została przeprowadzona, przyjęto:
a. obniżenie opłaty od składki do 3,5% od początku 2009 r.
b. zgromadzony na koncie emerytalnym w końcu 2008 r. kapitał 10000 zł
c. regularnie wpłacaną składkę miesięczną, w wysokości 100 zł w roku 2008
d. średnioroczny wzrost płac w wysokości 3%
e. 30-letni dalszy okres członkostwa w funduszu i gromadzenia środków,
liczony od 2009 r.
Rozpatrywano trzy scenariusze gromadzenia kapitału:
1. przy zachowaniu opłaty od składki zgodnie z obecnie obowiązującymi
przepisami i 5% rocznej stopie zwrotu
2. przy obniżeniu opłaty od składki do 3,5% od początku 2009 r. i 5% rocznej
stopie zwrotu
3. przy zachowaniu opłaty od składki zgodnie z obecnie obowiązującymi
przepisami i 5,5% rocznej stopie zwrotu
|
|
SCENARIUSZ I opłaty zgodnie z
obowiązującymi przepisami, stopa |
SCENARIUSZ II
opłaty obniżone, |
SCENARIUSZ III opłaty zgodnie z
obowiązującymi przepisami, stopa |
|
suma składek netto przez 30 lat (2009 – 2038) |
56 587 |
56 745 |
56 587 |
|
kapitał na koniec 2038 |
158 416 |
159 037 |
174 462 |
|
różnice w sumie składek vs scenariusz I |
- |
158 |
- |
|
różnice kapitału na koniec 2038 vs scenariusz I |
- |
622 |
16 046 |
Jak wynika z drugiego ze scenariuszy, na skutek obniżenia opłaty od składki w stosunku do obecnie obowiązujących przepisów, na rachunek członka wpłynęłoby zaledwie o 158 zł więcej.
W wyniku inwestowania przez kolejne 30 lat zaoszczędzonych dzięki obniżce środków, zgromadzona na rachunku emerytalnym kwota może być wyższa o około 622 zł, co stanowi zaledwie 0,4% całości kapitału.
Wysokość miesięcznego świadczenia emerytalnego zależy od różnych czynników i najczęściej waha się od 4 do 5,5 zł za 1000 zł zgromadzonego kapitału (tak przyjęto m.in. w uzasadnieniu do projektu ustawy o wypłatach emerytur kapitałowych, MPiPS).
Uwzględniając to założenie, 622 zł więcej w zgromadzonym kapitale przełoży się na 2,8 zł miesięcznej emerytury za 30 lat.
Kluczowy wpływ na wysokość zgromadzonego kapitału na rachunku w OFE – a w konsekwencji na wielkość emerytury – ma stopa zwrotu, długość oszczędzania oraz wysokość składki.
Jeżeli np. średnioroczna stopa zwrotu osiągnęłaby nie 5%, a o pół procent więcej – 5,5%, jak założono w trzecim scenariuszu, to różnica w zgromadzonym kapitale po 30 latach inwestowania wyniesie kilkanaście tysięcy złotych, co przekładałoby się na miesięczną emeryturę wyższą o ok. 70 zł.
W związku z tym bój o wyższą emeryturę powinien koncentrować się na aspektach, które mają rzeczywisty wpływ na wysokość gromadzonego kapitału, a w konsekwencji na wielkość emerytury.
Od dłuższego czasu przedstawiciele PTE postulują reformę limitów inwestycyjnych, która umożliwi wypracowanie korzystniejszych stóp zwrotu przy zachowaniu odpowiedniego bezpieczeństwa powierzanych środków, a jednocześnie zwiększy konkurencję między funduszami.
Natomiast dodatkowe zmiany dotyczące wysokości opłaty od składki mogłyby spowodować pogorszenie warunków rynkowych do tego stopnia, że dla wielu podmiotów stanowiłoby to zagrożenie dla dalszego prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania, co z kolei niekorzystnie odbije się na konkurencyjności na rynku funduszy emerytalnych.
Należy dodać, że obowiązująca na rynku opłata od składki w wysokości 7%, która jest przedmiotem dyskusji, to opłata maksymalna i nie obejmuje wszystkich członków Otwartych Funduszy Emerytalnych. Opłatę niższą niż 7% pobiera się od osób, które dzięki swemu stażowi uzyskały prawo do zniżek, jakie część OFE (7 funduszy) zagwarantowała swoim członkom przed ujednoliceniem wysokości opłaty w kwietniu 2004 r. Opłata maksymalna dotyczy osób, które przystąpiły do OFE po tej dacie i to z wyjątkiem członków jednego z funduszy, stosującego jednakową niższą opłatę dla wszystkich należących i przystępujących do niego osób. W roku 2007 średnia opłata od składki wynosiła dla całego rynku ok. 6%.
|
OFE |
składki i odsetki |
przychody |
wysokość |
|
AEGON OFE |
383 649 281,51 |
26 557 015,09 |
6,92% |
|
AIG OFE |
1 454 936 355,86 |
101 311 929,14 |
6,96% |
|
Allianz Polska OFE |
426 767 553,87 |
17 070 763,36 |
4,00% |
|
AXA OFE |
790 009 395,49 |
48 812 001,06 |
6,18% |
|
Bankowy OFE |
556 422 422,55 |
38 848 601,87 |
6,98% |
|
Commercial Union OFE BPH CU WBK |
4 457 463 173,43 |
191 866 469,68 |
4,30% |
|
Generali OFE |
637 841 992,71 |
44 650 150,94 |
7,00% |
|
ING OFE |
4 319 671 137,51 |
268 973 662,60 |
6,23% |
|
Nordea OFE |
685 535 727,68 |
48 245 584,60 |
7,00% |
|
Pekao OFE |
305 241 295,26 |
19 113 831,92 |
6,26% |
|
OFE Pocztylion |
403 065 248,61 |
27 898 645,96 |
6,92% |
|
OFE Polsat |
226 723 070,05 |
15 855 885,60 |
6,99% |
|
OFE PZU „Złota Jesień” |
2 355 601 542,06 |
164 630 259,49 |
6,99% |
|
OFE Skarbiec-Emerytura |
435 882 047,53 |
26 733 472,54 |
6,13% |
|
OFE WARTA |
304 387 014,97 |
15 917 367,04 |
5,23% |
|
Suma |
17 743 197 259,09 |
1 056 485 640,89 |
|
|
% dla rynku |
|
|
5,95% |
|
Dane KNF: a. składki i odsetki – Biuletyny Kwartalne. Rynek OFE. I-IV kw. 2007 r.; b. przychody z opłaty dystrybucyjnej – Biuletyn Kwartalny. Rynek OFE. IV kw. 2007 r.
|
|||
SCENARIUSZ I (opłata zgodnie z obowiązującymi przepisami)
|
Założenia: |
|
|
|
|
a. średnioroczna stopa zwrotu (netto) |
5,0% |
||
|
b. obecny kapitał emerytalny |
10 000 zł |
||
|
c. średnia składka roczna |
1 200 zł |
||
|
d. roczny wzrost płac |
3,0% |
||
|
e. pozostały okres oszczędzania |
30 lat |
||
|
f. prowizje 2010-2014: |
|
||
|
2009 |
|
|
7,000% |
|
2010 |
|
|
7,000% |
|
2011 |
|
|
6,125% |
|
2012 |
|
|
5,250% |
|
2013 |
|
|
4,375% |
|
2014 |
|
|
3,500% |
|
Kalkulacja: |
|
|
|
|
|
|
|
|
rok |
|
kapitał na początku |
składka brutto |
prowizja |
składka netto |
wynik inwestycyjny |
kapitał |
|
1 |
2009 |
10 000,00 |
1 236 |
7,000% |
1 149 |
528,74 |
11 678,22 |
|
2 |
2010 |
11 678 |
1 273 |
7,000% |
1 184 |
613,51 |
13 476 |
|
3 |
2011 |
13 476 |
1 311 |
6,125% |
1 231 |
704,56 |
15 411 |
|
4 |
2012 |
15 411 |
1 351 |
5,250% |
1 280 |
802,55 |
17 493 |
|
5 |
2013 |
17 493 |
1 391 |
4,375% |
1 330 |
907,93 |
19 732 |
|
6 |
2014 |
19 732 |
1 433 |
3,500% |
1 383 |
1 021,15 |
22 136 |
|
7 |
2015 |
22 136 |
1 476 |
3,500% |
1 424 |
1 142,38 |
24 702 |
|
8 |
2016 |
24 702 |
1 520 |
3,500% |
1 467 |
1 271,78 |
27 441 |
|
9 |
2017 |
27 441 |
1 566 |
3,500% |
1 511 |
1 409,81 |
30 362 |
|
10 |
2018 |
30 362 |
1 613 |
3,500% |
1 556 |
1 556,98 |
33 475 |
|
11 |
2019 |
33 475 |
1 661 |
3,500% |
1 603 |
1 713,81 |
36 792 |
|
12 |
2020 |
36 792 |
1 711 |
3,500% |
1 651 |
1 880,85 |
40 323 |
|
13 |
2021 |
40 323 |
1 762 |
3,500% |
1 701 |
2 058,68 |
44 083 |
|
14 |
2022 |
44 083 |
1 815 |
3,500% |
1 752 |
2 247,92 |
48 082 |
|
15 |
2023 |
48 082 |
1 870 |
3,500% |
1 804 |
2 449,21 |
52 335 |
|
16 |
2024 |
52 335 |
1 926 |
3,500% |
1 858 |
2 663,23 |
56 857 |
|
17 |
2025 |
56 857 |
1 983 |
3,500% |
1 914 |
2 890,70 |
61 662 |
|
18 |
2026 |
61 662 |
2 043 |
3,500% |
1 971 |
3 132,37 |
66 765 |
|
19 |
2027 |
66 765 |
2 104 |
3,500% |
2 031 |
3 389,04 |
72 185 |
|
20 |
2028 |
72 185 |
2 167 |
3,500% |
2 091 |
3 661,54 |
77 938 |
|
21 |
2029 |
77 938 |
2 232 |
3,500% |
2 154 |
3 950,76 |
84 043 |
|
22 |
2030 |
84 043 |
2 299 |
3,500% |
2 219 |
4 257,62 |
90 520 |
|
23 |
2031 |
90 520 |
2 368 |
3,500% |
2 285 |
4 583,11 |
97 388 |
|
24 |
2032 |
97 388 |
2 439 |
3,500% |
2 354 |
4 928,25 |
104 670 |
|
25 |
2033 |
104 670 |
2 513 |
3,500% |
2 425 |
5 294,13 |
112 389 |
|
26 |
2034 |
112 389 |
2 588 |
3,500% |
2 497 |
5 681,88 |
120 568 |
|
27 |
2035 |
120 568 |
2 666 |
3,500% |
2 572 |
6 092,72 |
129 233 |
|
28 |
2036 |
129 233 |
2 746 |
3,500% |
2 649 |
6 527,90 |
138 411 |
|
29 |
2037 |
138 411 |
2 828 |
3,500% |
2 729 |
6 988,75 |
148 128 |
|
30 |
2038 |
148 128 |
2 913 |
3,500% |
2 811 |
7 476,68 |
158 416 |
SCENARIUSZ II (opłata obniżona od 2009 r.)
|
Założenia: |
|
|
|
|
a. średnioroczna stopa zwrotu (netto) |
5,0% |
||
|
b. obecny kapitał emerytalny |
10 000 zł |
||
|
c. średnia składka roczna |
1 200 zł |
||
|
d. roczny wzrost płac |
3,0% |
||
|
e. pozostały okres oszczędzania |
30 lat |
||
|
f. prowizje 2010-2014: |
|
||
|
2009 |
|
|
3,500% |
|
2010 |
|
|
3,500% |
|
2011 |
|
|
3,500% |
|
2012 |
|
|
3,500% |
|
2013 |
|
|
3,500% |
|
2014 |
|
|
3,500% |
|
Kalkulacja: |
|
|
|
|
|
|
|
|
rok |
|
kapitał na początku |
składka brutto |
prowizja |
składka netto |
wynik inwestycyjny |
kapitał |
|
1 |
2009 |
10 000,00 |
1 236 |
3,500% |
1 193 |
529,82 |
11 722,56 |
|
2 |
2010 |
11 723 |
1 273 |
3,500% |
1 229 |
616,84 |
13 568 |
|
3 |
2011 |
13 568 |
1 311 |
3,500% |
1 265 |
710,03 |
15 543 |
|
4 |
2012 |
15 543 |
1 351 |
3,500% |
1 303 |
809,75 |
17 656 |
|
5 |
2013 |
17 656 |
1 391 |
3,500% |
1 342 |
916,38 |
19 915 |
|
6 |
2014 |
19 915 |
1 433 |
3,500% |
1 383 |
1 030,33 |
22 328 |
|
7 |
2015 |
22 328 |
1 476 |
3,500% |
1 424 |
1 152,02 |
24 904 |
|
8 |
2016 |
24 904 |
1 520 |
3,500% |
1 467 |
1 281,90 |
27 653 |
|
9 |
2017 |
27 653 |
1 566 |
3,500% |
1 511 |
1 420,44 |
30 585 |
|
10 |
2018 |
30 585 |
1 613 |
3,500% |
1 556 |
1 568,14 |
33 709 |
|
11 |
2019 |
33 709 |
1 661 |
3,500% |
1 603 |
1 725,53 |
37 038 |
|
12 |
2020 |
37 038 |
1 711 |
3,500% |
1 651 |
1 893,15 |
40 582 |
|
13 |
2021 |
40 582 |
1 762 |
3,500% |
1 701 |
2 071,60 |
44 354 |
|
14 |
2022 |
44 354 |
1 815 |
3,500% |
1 752 |
2 261,48 |
48 367 |
|
15 |
2023 |
48 367 |
1 870 |
3,500% |
1 804 |
2 463,45 |
52 635 |
|
16 |
2024 |
52 635 |
1 926 |
3,500% |
1 858 |
2 678,18 |
57 171 |
|
17 |
2025 |
57 171 |
1 983 |
3,500% |
1 914 |
2 906,40 |
61 991 |
|
18 |
2026 |
61 991 |
2 043 |
3,500% |
1 971 |
3 148,85 |
67 112 |
|
19 |
2027 |
67 112 |
2 104 |
3,500% |
2 031 |
3 406,35 |
72 549 |
|
20 |
2028 |
72 549 |
2 167 |
3,500% |
2 091 |
3 679,71 |
78 320 |
|
21 |
2029 |
78 320 |
2 232 |
3,500% |
2 154 |
3 969,84 |
84 444 |
|
22 |
2030 |
84 444 |
2 299 |
3,500% |
2 219 |
4 277,66 |
90 940 |
|
23 |
2031 |
90 940 |
2 368 |
3,500% |
2 285 |
4 604,15 |
97 830 |
|
24 |
2032 |
97 830 |
2 439 |
3,500% |
2 354 |
4 950,34 |
105 134 |
|
25 |
2033 |
105 134 |
2 513 |
3,500% |
2 425 |
5 317,32 |
112 876 |
|
26 |
2034 |
112 876 |
2 588 |
3,500% |
2 497 |
5 706,24 |
121 080 |
|
27 |
2035 |
121 080 |
2 666 |
3,500% |
2 572 |
6 118,29 |
129 770 |
|
28 |
2036 |
129 770 |
2 746 |
3,500% |
2 649 |
6 554,75 |
138 974 |
|
29 |
2037 |
138 974 |
2 828 |
3,500% |
2 729 |
7 016,94 |
148 720 |
|
30 |
2038 |
148 720 |
2 913 |
3,500% |
2 811 |
7 506,28 |
159 037 |
SCENARIUSZ III (opłata zgodnie z obowiązującymi przepisami, wyższa stopa zwrotu)
|
Założenia: |
|
|
|
|
a. średnioroczna stopa zwrotu (netto) |
5,5% |
||
|
b. obecny kapitał emerytalny |
10 000 zł |
||
|
c. średnia składka roczna |
1 200 zł |
||
|
d. oczny wzrost płac |
3,0% |
||
|
e. pozostały okres oszczędzania |
30 lat |
||
|
e. prowizje 2010-2014: |
|
||
|
2009 |
|
|
7,000% |
|
2010 |
|
|
7,000% |
|
2011 |
|
|
6,125% |
|
2012 |
|
|
5,250% |
|
2013 |
|
|
4,375% |
|
2014 |
|
|
3,500% |
|
Kalkulacja: |
|
|
|
|
|
|
|
|
rok |
|
kapitał na początku |
składka brutto |
prowizja |
składka netto |
wynik inwestycyjny |
kapitał |
|
1 |
2009 |
10 000,00 |
1 236 |
7,000% |
1 149 |
581,61 |
11 731,09 |
|
2 |
2010 |
11 731 |
1 273 |
7,000% |
1 184 |
677,77 |
13 593 |
|
3 |
2011 |
13 593 |
1 311 |
6,125% |
1 231 |
781,46 |
15 605 |
|
4 |
2012 |
15 605 |
1 351 |
5,250% |
1 280 |
893,48 |
17 778 |
|
5 |
2013 |
17 778 |
1 391 |
4,375% |
1 330 |
1 014,40 |
20 123 |
|
6 |
2014 |
20 123 |
1 433 |
3,500% |
1 383 |
1 144,79 |
22 651 |
|
7 |
2015 |
22 651 |
1 476 |
3,500% |
1 424 |
1 284,95 |
25 360 |
|
8 |
2016 |
25 360 |
1 520 |
3,500% |
1 467 |
1 435,13 |
28 262 |
|
9 |
2017 |
28 262 |
1 566 |
3,500% |
1 511 |
1 595,95 |
31 369 |
|
10 |
2018 |
31 369 |
1 613 |
3,500% |
1 556 |
1 768,07 |
34 693 |
|
11 |
2019 |
34 693 |
1 661 |
3,500% |
1 603 |
1 952,19 |
38 248 |
|
12 |
2020 |
38 248 |
1 711 |
3,500% |
1 651 |
2 149,05 |
42 048 |
|
13 |
2021 |
42 048 |
1 762 |
3,500% |
1 701 |
2 359,42 |
46 108 |
|
14 |
2022 |
46 108 |
1 815 |
3,500% |
1 752 |
2 584,12 |
50 444 |
|
15 |
2023 |
50 444 |
1 870 |
3,500% |
1 804 |
2 824,03 |
55 072 |
|
16 |
2024 |
55 072 |
1 926 |
3,500% |
1 858 |
3 080,06 |
60 010 |
|
17 |
2025 |
60 010 |
1 983 |
3,500% |
1 914 |
3 353,20 |
65 278 |
|
18 |
2026 |
65 278 |
2 043 |
3,500% |
1 971 |
3 644,48 |
70 893 |
|
19 |
2027 |
70 893 |
2 104 |
3,500% |
2 031 |
3 954,98 |
76 879 |
|
20 |
2028 |
76 879 |
2 167 |
3,500% |
2 091 |
4 285,86 |
83 256 |
|
21 |
2029 |
83 256 |
2 232 |
3,500% |
2 154 |
4 638,34 |
90 049 |
|
22 |
2030 |
90 049 |
2 299 |
3,500% |
2 219 |
5 013,71 |
97 281 |
|
23 |
2031 |
97 281 |
2 368 |
3,500% |
2 285 |
5 413,33 |
104 980 |
|
24 |
2032 |
104 980 |
2 439 |
3,500% |
2 354 |
5 838,64 |
113 173 |
|
25 |
2033 |
113 173 |
2 513 |
3,500% |
2 425 |
6 291,18 |
121 889 |
|
26 |
2034 |
121 889 |
2 588 |
3,500% |
2 497 |
6 772,55 |
131 158 |
|
27 |
2035 |
131 158 |
2 666 |
3,500% |
2 572 |
7 284,45 |
141 015 |
|
28 |
2036 |
141 015 |
2 746 |
3,500% |
2 649 |
7 828,69 |
151 493 |
|
29 |
2037 |
151 493 |
2 828 |
3,500% |
2 729 |
8 407,17 |
162 629 |
|
30 |
2038 |
162 629 |
2 913 |
3,500% |
2 811 |
9 021,91 |
174 462 |